Oranżerie

Dodano: wtorek, 03 października 2017 09:29

Przydomowy ogród zimowy nazywany też oranżerią to miejsce, w którym można zrelaksować się w otoczeniu zieleni mimo zimowej scenerii na zewnątrz domu. Również o każdej innej porze roku możemy tam odpocząć niezależnie od warunków pogodowych i korzystać z naturalnego oświetlenia. Dla hobbystów to także miejsce, gdzie będą mogli realizować swoje ogrodnicze pasje.

Warunki zabudowy

Aktualne przepisy umożliwiają budowę przydomowej oranżerii o powierzchni do 35 m2 tylko na podstawie zgłoszenia zamiaru rozpoczęcia takiej inwestycji złożonego w starostwie. Do zabudowy możemy wykorzystać np. istniejący już otwarty taras albo dobudować ogród zimowy zaczynając od podstaw. Oczywiście wszelkich dodatkowych formalności unikniemy, gdy oranżeria będzie uwzględniona w projekcie nowo-wznoszonego budynku. Przylegający do domu ogród najczęściej przybiera formę dobudowanych 2 - 3 oszklonych ścian przykrytych przezroczystym dachem. Pełne oszklenie stwarza specyficzne warunki klimatyczne w takim pomieszczeniu, gdzie przy silnym nasłonecznieniu temperatura wewnątrz może osiągać nawet 50o C.

Przy intensywnej hodowli roślin trzeba też liczyć się wysoką wilgotnością powietrza, które zimą, w zetknięciu z chłodniejszymi elementami konstrukcji spowoduje wykroplenie pary wodnej. Materiał użyty do budowy oranżerii jak i niezbędne wyposażenie musi więc sprostać takim warunkom użytkowania. Ochrona przed wysoką temperaturą jak i skraplaniem się pary wodnej wymaga zapewnienia intensywnej wentylacji. Dodatkowo montowane są też osłony zacieniające chroniące wnętrze przed nadmiernym nasłonecznieniem, a zimą elementy konstrukcyjne o dobrych własnościach ciepłochronnych zapobiegną skraplaniu się pary wodnej.

Jaka konstrukcja

Wyspecjalizowane firmy oferują systemowe rozwiązania konstrukcyjne bazujące na profilach z PCW, aluminium lub drewnaKonstrukcje z profili PCW wykorzystują często typowe rozwiązania stosowane w stolarce okiennej uzupełnione o dodatkowe elementy pozwalające na większą swobodę w kształtowaniu bryły obiektu. Ze względu na stosunkowo niską cenę, są jednym z najczęściej wykorzystywanych systemów. Metalowe wzmocnienia umieszczone wewnątrz profili zapewniają dostateczną sztywność, jednak rozpiętość poszczególnych segmentów jest ograniczona do 2 - 2,5 m. W konstrukcjach z PCW stosowane są typowe profile okienne wykorzystywane do szklenia stałego tzw, fix jak i ramy wyposażone w mechanizmy uchylno-rozwierne lub też przesuwne. Profile te mogą być barwione w masie na kilka kolorów albo pokryte okleiną imitującą naturalny rysunek drewna. Konstrukcję nośną tworzą systemowe słupki nośne przystosowane do łączenia z profilami wypełniającymi ustawionymi w linii prostej jak i pod kątem.

Do budowy konstrukcji aluminiowych używa się wyłącznie tzw. ciepłych profili wypełnionych materiałem termoizolacyjnym. Poprawia to nie tylko ciepłochronność zabudowy, ale przede wszystkim chroni przed wykraplaniem się pary wodnej, co jednak znacząco podwyższa koszty zabudowy. Podobnie jak w konstrukcjach z PCW wykorzystywane są również typowe profile okienne, jednak ze względu na wyższą sztywność aluminium, można wykonywać z nich segmenty o większej rozpiętości i powierzchni oszklenia.

Konstrukcje drewniane produkowane są z klejonych profili wytwarzanych z wyselekcjonowanego drewna iglastego lub gatunków egzotycznych. Również i przy tym rozwiązaniu wykorzystuje się elementy okienne, choć dzięki dużym możliwościom kształtowania, do zabudowy drewnianej można wykorzystywać nie tylko płaskie segmenty, ale również łukowe, co korzystnie wpływa na estetykę i funkcjonalność oranżerii.

Bardzo istotnym elementem w konstrukcji oranżerii jest rodzaj zastosowanego oszklenia. Powinno ono zapewniać dostateczną ciepłochronność, bezpieczeństwo użytkowania, przepuszczalność światła jak i ochronę przed nadmiernym promieniowaniem słonecznym. Pod względem formalnym przenikalność cieplna oszklenia - przy założeniu, że utrzymywana temperatura w sezonie grzewczym nie będzie wyższa niż 16o C - może osiągać wartości do U = 1,6 W/(m2 K ). Jednak w praktyce, przy wykorzystaniu typowych profili okiennych najczęściej stosuje się standardowe zestawy szybowe o przenikalności cieplnej ok. 1,1 W/(m2 K), przy czym w części dachowej montuje się szkło bezpieczne - hartowane lub zabezpieczone dodatkową folią. Oprócz typowego oszklenia montowane są również szyby z powłoką refleksyjną, barwione w masie bądź pokryte powłoką chroniącą przed osadzaniem się brudu. W szkleniu elementów krzywoliniowych wykorzystuje się głównie szkło organiczne (PMMA) lub komorowe płyty z poliwęglanu.

Wentylacja i zacienienie

Podczas ciepłych pór roku wymiana powietrza w oranżerii nie sprawia problemów. Zależnie od konstrukcji ścian osłonowych mogą być one rozsuwane bądź podnoszone, a stały, regulowany przewiew, w warunkach utrzymywania intensywnej roślinności, umożliwiają nawiewniki rozmieszczone przy podłodze oraz np. uchylne okienka pod dachem lub w samym dachu. Ochronę przed nadmiernym nasłonecznieniem zapewnią zwijane rolety wewnętrzne osłaniające dach i oszklone ściany. Najczęściej są to lekkie rolety tekstylne z mechanizmem pozwalającym na ręczne lub automatyczne sterowanie obszarem zacienienia. W sezonie grzewczym nie można zapewnić wentylacji metodą wietrzenia, gdyż grozi to wychłodzeniem i dużymi stratami ciepła. Optymalnym rozwiązaniem będzie zainstalowanie wentylacji mechanicznej z odzyskiem ciepła (z tzw. rekuperatorem) dobranej indywidualnie do potrzeb wentylacyjnych oranżerii. W przypadku hodowli roślin, co wiąże się ze znacznym wytwarzaniem wilgoci, rekuperator może funkcjonować również jako osuszacz powietrza w trybie częściowej recyrkulacji. Zapewni to nie tylko dopływ świeżego powietrza ale również zabezpieczy przed zaparowaniem szyb. W tych warunkach najbardziej efektywne będzie zainstalowanie rekuperatora obrotowego, który pozwala na odzyskanie ciepła utajonego w wilgotnym powietrzu.

Ogrzewanie

Zapewnienie ogrzewania ogrodu zimowego będzie głównym obciążeniem finansowym ponoszonym na jego użytkowanie. Na wysokość wydatków wpływa ciepłochronność konstrukcji, powierzchnia przegród zewnętrznych, utrzymywana temperatura oraz rodzaju wykorzystywanego źródła ciepła. Orientacyjnie można przyjąć, że ogrzewanie 20 - 25 m2 powierzchni użytkowej oranżerii z oszkleniem na poziomie przenikalności cieplnej ok. 1,1 W/(m2 K) i przy opalaniu gazem nie powinno kosztować więcej niż 1000 zł w ciągu roku. Instalacja grzewcza powinna być montowana w postaci grzejników kanałowych rozmieszczonych przy ścianach zewnętrznych bądź jako ogrzewanie podłogowe z pętlami o zagęszczonym układzie w strefie podokiennej. Dzięki temu uzyskuje się równomierny rozkład temperatury i zmniejsza ryzyko zaparowania szyb. Zasilanie ogrzewania może odbywać się z systemu grzewczego budynku, z tym że obieg w oranżerii powinien mieć niezależny system sterowania temperaturą w tej części instalacji grzewczej. Krótkotrwałe i miejscowe dogrzewanie np. w czasie towarzyskich spotkań można zrealizować dzięki przestawnym promiennikom podczerwieni zasilanym energią elektryczną.

autor: Cezary Jankowski
oprac.: Maja Wychowaniec
zdjęcia: Drutex